Een groep 8 samengesteld uit drie verschillende groepen 7, ruim 30 kinderen in plaats van 20, veel emoties, botsende verwachtingen en de puberteit die al voorzichtig aanklopt. Klinkt als een uitdaging? Zeker. Maar ook als een kans.
Een leerkracht vertelde ooit hoe ze een documentaire zag over apen uit verschillende dierentuinen die samen in één verblijf moesten. De parallellen met haar samengestelde groep waren treffend: vlooien om in de gunst te komen, vechten om hiërarchie, en vluchtgedrag bij confrontatie. En jawel, ze begon het jaar met precies dat filmpje. De reacties varieerden van hilariteit tot totale verontwaardiging. Maar het gesprek was geopend.
De uitdaging: groepsvorming met een rugzak
Veel kinderen hebben al een groepsidentiteit. “Wij van 7A” tegenover “zij van 7C”. Voeg daar onzekerheid over de middelbare school, puberhormonen en veranderende vriendschappen aan toe, en je hebt een recept voor onrust.
En toch: deze chaos biedt ook kansen. Door te investeren in groepsvorming, door te bouwen aan verbinding, kun je toewerken naar een gevoel van “wij van groep 8”. Maar dan moet je wel door de storm heen durven. Dus heb je het nieuwe schooljaar een groep die voelt als een uitdaging? Zoek vanaf dag 1 de verbinding met ze.
Bouwstenen voor verbinding
Een succesvolle start vergt voorbereiding. Denk aan:
- Een gezamenlijke missie: formuleer samen met de groep wat jullie dit jaar willen bereiken. Laat ze hun eigen bouwstenen kiezen (plezier, samenwerken, respect, enz.).
- Bouwstenen: Als dit (de missie) is wat we willen, wat moeten we dan met elkaar afspreken
- T–kaarten: vertaal de Bouwstenen in concreet waarneembaar gedrag, doe dit ook vooral samen!
- Waarderend kijken: benoem het positieve. Zie het goede. Vooral in kinderen die het moeilijk hebben.
- Lachen: veel. Humor is het cement van groepsvorming.
- Groepsvormings- en kennismakingsactiviteiten: niet alleen in week 1, maar ook na de herfstvakantie en in januari. Elke fase vraagt om hernieuwde verbinding.
En dan komt mei…
Alles leek lekker op de rails met deze groep. En toen werd het mei… er ontstond onrust. Leerlingen hadden hun VO-school al bezocht, stonden met één been daar en de ander nog in de musical. Pubers, dus. De groep kantelde.
Ruzies, roddels, tegen de juf opbotsen. De sfeer werd gespannen. Leerkracht raakte gespannen: je hebt ineens minder geduld. Je mopperde in stilte: “Nog vijf weken…”
Herkenbaar? Je zit midden in de afscheidsfase.
De aha-erlebnis: het is geen terugval, het is afscheid
Wat eerst voelde als falen, bleek achteraf logisch gedrag. Kinderen zoeken afstand. Soms door te vitten, soms door te klitten. En ja, soms zelfs door tegen jou als leerkracht te ageren.
Een leerling die ineens bot doet, opdrachten weigert, brutaal is? Grote kans dat er angst onder zit. Angst voor verlies. Voor het nieuwe. Voor het onbekende.
Toen een leerling uiteindelijk snikkend bekende: “Juf, jij bent m’n liefste juf ooit. Het spijt me zo,” viel het kwartje. Wat volgde was een klassengesprek. Met tranen, sorry’s, grapjes en een afspraak voor een reünie in 2033.
Tips voor Afscheid:
- Normaliseer het gedrag
Leg uit wat er gebeurt. Benoem het vitten en klitten. Laat ze weten dat dit erbij hoort. - Geef ruimte aan emoties
Laat kinderen delen wat ze voelen. En doe dat ook zelf. Laat zien dat afscheid nemen je raakt. - Bouw rituelen in
Gebruik symbolen en terugkerende momenten:
- Een bos bloemen waar elk kind een bloem aan toevoegt.
- Een gezamenlijk afscheidslied dat ze zelf schrijven.
- Een aandenken voor elkaar (kaartje, steen, armbandje).
- Creëer veilige momenten
Soms werkt een wandeling beter dan een kringgesprek. Of een schrijfopdracht in plaats van een klassikale bespreking. Kies vormen die passen bij jouw groep. - Herken het moment waarop jijzelf afscheid moet nemen
Ook jij zit in dit proces. En ja, ook jij mag moe zijn, geraakt, zelfs verdrietig. Laat zien hoe je daar bewust mee omgaat. Daarmee leer je ze ook hoe je een relatie afrondt op een mooie manier.
Samen sterk afsluiten
Een groep die stormend begonnen is, verdient het om in verbondenheid af te sluiten. En hoe mooi is het als ze terugkijken en zeggen: “We begonnen als losse apen… maar we werden een roedel.”
Groep 8 is geen eindstation. Het is een laatste halte vol lessen, verbinding en herinneringen. Koester die chaos. En geef ze een afscheid waar ze oprecht op terugkijken. Misschien wel met een knipoog, maar zeker met warmte.
Afgelopen week hebben Pien en Annabelle van het Jeugdjournaal een leuke podcast gemaakt over Afscheid nemen in groep 8. Ik mocht aanschuiven als deskundige 😃. Erg leuk!
Maak er een verschillig afscheid van.
Hartelijke groet,
Jelly Bijlsma.
Vond je dit interessant?
Abonneer je dan nu op mijn wekelijkse update.
Je ontvangt na aanmelding mijn wekelijkse blog en verhalen, waarin ik ervaringen deel van mijzelf, leerkrachten en wat ik zoal tegenkom in het onderwijs.
Vul hieronder je gegevens in om mijn updates te ontvangen: