Ik weet nog goed hoe ik als leerkracht soms de confrontatie aanging met mijn klas. Ik voelde de spanning oplopen, merkte dat leerlingen elkaar uitdaagden en ik wilde koste wat kost de orde bewaren. Mijn eerste reflex? Mijn macht inzetten: streng toespreken, duidelijk grenzen stellen, soms zelfs dreigen. Maar eerlijk is eerlijk: vaak voelde ik me daarna vooral machteloos. 

De sfeer verbeterde niet en ik merkte dat ik de relatie met de groep op dat moment verloor.

Ik zal vast niet de enige zijn. Juist in de stormingsfase, die onrustige periode waarin conflicten ontstaan en leerlingen hun plek zoeken, voelen veel leerkrachten zich kwetsbaar. Toch is dit een onmisbare fase in de groepsvorming. Als je snapt wat er gebeurt en hoe je regie kunt voeren zonder de relatie te verliezen, ontdek je dat conflicten juist kansen zijn om samen te groeien.

Wat is de stormingsfase in de klas?

Na de eerste weken van wennen en aftasten (de formingfase), breekt in bijna elke groep de stormingsfase aan. Het is de fase waarin leerlingen:

• hun plek in de groep willen bepalen;
• uittesten hoe ver ze kunnen gaan;
• macht en invloed verdelen;
• grenzen van jou én van elkaar opzoeken.

Kortom: er wordt gerangschikt: wie heeft de meeste invloed, wie volgt, en wie blijft meer op de achtergrond? Het kan luidruchtig en chaotisch zijn, met ruzie in de klas, onderlinge strijd of uitdagen van de leerkracht.

Waarom is de stormingsfase belangrijk?

Hoewel dit pittig kan zijn, heeft de conflictfase een doel:

• Een groep kan pas echt hecht worden als er ruimte is geweest om conflicten en verschillen uit te vechten.
• Als leerkracht kun je in deze fase samen met de leerlingen normen en grenzen helder krijgen.
• Zonder stormingsfase blijven spanningen vaak in de onderstroom sudderen, om later alsnog naar boven te komen.

Voorbeelden uit de praktijk

In de stormingsfase kun je als leerkracht situaties tegenkomen zoals:

• Leerlingen die continu in discussie gaan: “Ja maar juf, hij begon!”
• Haantjesgedrag: kinderen die koste wat kost de baas willen zijn.
• Machogedrag dat “besmettelijk” lijkt te worden – stoer doen om status te krijgen.
• Botsingen tijdens samenwerkingsopdrachten of sport en spel.
• Leerlingen die jou als leerkracht uittesten: “Wat doe jij als ik me niet aan de regels houd?”

En misschien herken je ook dit: je eigen onmacht. Terwijl je de rust wilt bewaren, merk je dat straffen of dreigen vaak averechts werkt. Je voelt dat je de relatie nodig hebt om echt iets te veranderen, maar precies die relatie staat onder druk.

Tips voor de stormingsfase

De stormingsfase in de klas vraagt van jou als leerkracht twee dingen: duidelijke sturing én betrokkenheid. Te veel sturing en je wordt autoritair. Te veel relatie en je verliest grip. Het gaat om de balans: liefdevol begrenzen (zie ook blog 5) 

• Blijf neutraal observeren
  Benoem wat je ziet zonder oordeel. Bijvoorbeeld:
  “Ik zie dat jullie elkaar steeds in de rede vallen. Wat gebeurt er?”
• Geef leerlingen verantwoordelijkheid
  Laat kinderen onderzoeken wat ze nodig hebben om fijn samen te werken of ruzies op te lossen. Een T-kaart helpt hierbij.
• Normaliseer conflicten
  Leg uit dat ruzie maken niet fout is, maar een kans om te leren. Dat haalt spanning weg.
• Stel grenzen waar nodig
  Maak voor jezelf helder: wat is absoluut niet oké? Durf dit rustig uit te spreken.
• Verbind met de missie van de groep
  Vraag: “Helpt dit gedrag ons om de groep te zijn die we willen zijn?”

Lessenplan conflicten in de klas

Een praktisch plan om met je groep aan de slag te gaan in de stormingsfase:

Les 1: Introductie – Wat is een conflict?

• Bespreek dat conflicten normaal zijn in elke groep.
• Laat leerlingen voorbeelden delen (zonder namen).
• Onderzoek samen: wat vinden we lastig, en wat kan er goed gaan?

Les 2: Oplossingenmuur maken 

• Introduceer de Oplossingenmuur: een vaste plek in de klas waar kinderen oplossingen bedenken voor ruzies of lastige situaties.
• Vraag: “Wat helpt om een conflict goed op te lossen?”
• Laat leerlingen in tweetallen of groepjes lastige situaties en oplossingen bedenken en op post-its schrijven.
• Plak de post-its op de muur, clusteren mag.
• Bespreek samen: welke oplossingen werken het beste?
• Verwerk dit in de oplossingenmuur

Les 3: Rollenspel – oefenen met ruzie en oplossing

• Introduceer het STORM-kaartje –  https://klassenkracht.nl/downloads/
• Laat tweetallen een kleine ruzie naspelen en samen een oplossing bedenken.
• Bespreek: wat werkte goed, wat minder?

Les 4: Reflectie op de missie

• Verbind de lessen aan de groepsmissie.
• Vraag: “Helpt dit ons om onze missie waar te maken?”
• Geef complimenten voor gedrag dat bijdraagt aan de missie.

Les 5: Dagelijkse mini-reflectie

• Sluit elke dag af met korte vragen:
  “Hoe ging het samenspelen vandaag?”
  “Wie heeft iets positiefs gezien?”
  “Hebben we nog een tip voor morgen?”

En: 

Blijf ademen. Blijf observeren. Blijf vragen stellen. En vertrouw erop: dit is de weg naar een krachtige, veilige en verbonden groep.

Met een verschillige groet,
Jelly