Afgelopen week kreeg ik een mailtje van een leerkracht. Eentje die binnenkomt:
“Vandaag heb ik voor het eerst geen zin. Ik zie er tegenop. Tegen het gedoe… tegen het ja-maar. Tegen het naar huis gaan met het gevoel dat ik een groep kinderen weer niet heb gezien.”
Als je werkt met kinderen, dan weet je hoe diep deze zin kan raken. En misschien herken je het ook: het gevoel dat je hard werkt, dat je mooie afspraken hebt gemaakt, dat je bouwstenen hebt hangen… maar dat je nog steeds geen regie op gedrag in de klas ervaart.
Dat je vooral aan het remmen, herstellen en corrigeren bent, in plaats van aan het bouwen.
Wat moet je doen om de regie wèl te krijgen? En vooral: hoe je dat doet op een manier die past bij jou als leerkracht, die past bij de behoefte van de groep, bij de missie en de bouwstenen.
Regie nemen is kiezen wat je wilt laten groeien.
Waarom regie op gedrag in de klas zo snel wegglipt
Veel leerkrachten vertellen me: “We hebben de afspraken staan, maar kinderen houden zich er niet aan.” En dat klopt. Niet omdat ze niet willen. Maar omdat afspraken… geen gedrag zijn.
Een afspraak zegt wat je wilt. Gedrag laat zien hoe dat eruitziet.
Een bouwsteen zegt:
👉 We luisteren naar elkaar.
👉 We werken rustig.
👉 We zijn aardig voor elkaar.
Maar wat is rustig werken? Wanneer doe je dat wel? Hoe ziet dat eruit? Hoe klinkt het?
Voor veel kinderen is dat niet duidelijk. En zolang dat onduidelijk blijft, glipt je regie weg.
Het belang van een T-kaart
Zodra je een bouwsteen vertaalt naar concrete gedragsvoorbeelden, gebeurt er iets bijzonders:
- kinderen weten precies wat je bedoelt
- kinderen weten precies wat jij verwacht
- jij weet precies waarop je wilt sturen
- je hoeft minder te corrigeren
- en je bouwt elke dag zichtbaar aan gewenst gedrag
Dat is precies wat een T-kaart doet. Een simpel instrument met een groot bereik. Maarrrrr je moet er wel regie op voeren! Het met elkaar bespreken en ophangen is niet voldoende. Vergelijk het met de tafels. Die leer je ook niet door ze op te hangen aan de muur. Het is een kwestie van oefenen, oefenen, oefenen.
Hoe pak je dit aan?
Stap 1 Kies één bouwsteen
Niet vijf tegelijk. Niet alles door elkaar.
Bijvoorbeeld:
🧱 We luisteren naar elkaar.
🧱 We werken rustig.
🧱 We helpen elkaar.
Deze bouwsteen wordt jouw focus voor de week.
Stap 2 Vul de T-kaart samen in
Twee kolommen:
Wat zie je? | Wat hoor je?
En je vult hem niet vóór de kinderen in, maar mét hen.
Voorbeeld bij We werken rustig:
Wat zie je?
- Handen bewegen rustig
- Stoelpoten blijven op de grond
- Je zit op je stoel
- Je ogen zijn bij je eigen werk
- Vraagtekenblokje op tafel als je een vraag hebt
Wat hoor je?
- Een fluistertoon als je iets vraagt
- Stilte tijdens zelfstandig werk
Door het zichtbaar te maken, creëer je een gezamenlijk beeld. En dán kun je gaan oefenen. Oefenen doe je door elke keer als de klas aan het werk gaat aandacht te richten op de T-kaart.
“We gaan zo zelfstandig werken. Wat vinden we ook alweer fijn tijdens het zelfstandig werken? Wat zie ik dan? Wat hoor ik dan?” Laat het uit de kinderen komen. Sluit af, met “Ga rustig aan het werk.” Check ook of dit gebeurt. Sta voor de klas en kijk rond. Steek hier en daar een duim op.
Wat nu als een leerling zich niet aan de afspraken houdt? Dat moet je voor jezelf helder hebben. Doe de oefening van onprettig naar onwettig.
- Loop rustig naar de leerling toe en vraag: ik zie je ….. doen, de afspraak is dat we rustig aan het werk gaan, welke keuze maak je nu?
- Stel de leerling gaat door. Wat doe je dan? Het kan zijn dat je de leerling naar een time-in plek stuurt. Dit is een rustige werkplek in de klas.
- Stel de leerling gaat nog steeds door. Wat doe je dan? Het kan zijn dat de leerling met zijn werk aan de slag gaat bij een collega in de klas. Etc.
Zorg dat jij helder hebt wat de stappen zijn. Deel dit ook met de klas. Jij wilt rust tijdens het zelfstandig werken. Voer er regie op.
Hoe kun je de bouwsteen oefenen op een speelse manier?
Rustig werken klinkt heel serieus, maar kinderen leren het juist door het luchtig en klein te maken. Hieronder drie werkvormen die perfect passen bij deze bouwsteen én bij de T-kaart.
1. De Zandtimertest (2–3 minuten)
Je zet een kleine zandtimer neer en zegt: “We werken rustig tot al het zand beneden is. Let eens op je handen, je stoel en je stem.” Na afloop reflecteer je kort:
- Wat hielp jou om rustig te blijven?
- Wat zag je bij jezelf?
- Wat hoorde je?
Kinderen voelen letterlijk hoe rust klinkt.
2. Fluisterspelletje
Een spel dat kinderen geweldig vinden én dat toonregulatie oefent.
De eerste leerling fluistert een zin. De rest fluistert door tot de laatste leerling hem hardop zegt.
Daarna vraag je:
- “Welke toon hoort bij rustig werken?”
- “Wanneer is fluisteren helpend?”
- “En wanneer juist niet?”
Een speelse manier om bewust te worden van geluid en volume.
3. Concentreren
Je legt drie kleine taken klaar, bijvoorbeeld:
- 8 sommen
- een mini-tekening
- 2 zinnen overschrijven
Kinderen kiezen één taak en werken daar twee minuten heel bewust rustig aan.
Daarna deel je:
- Wat hielp om geconcentreerd te blijven?
- Welke taak hielp jou daarbij?
- Wat deed jouw lichaam?
Kinderen ontdekken zo zelf welke strategie bij hen past.
Wanneer je deze werkvormen regelmatig inzet, zie je iets bijzonders gebeuren: Kinderen voelen wat rustig werken is. Ze herkennen het in hun lijf. En jij kunt benoemen en bekrachtigen wat lukt. Dat is regie. Klein. Dagelijks. Bewust.
Wanneer jij regie hebt, wordt lesgeven weer leuk
- hoef je minder te waarschuwen
- ontstaan er minder discussies
- kun je kinderen weer zien en horen
- voel je rust in jouw rol
- bouwt de groep zichtbaar aan gewenst gedrag
Regie op gedrag in de klas begint met concreet maken wat jullie willen bereiken.
En dat dan oefenen — elke dag een beetje.
En soms is het fijn om er een doel aan te koppelen. Ik was donderdag in een klas. Kinderen moesten 10 minuten automatiseren. Uit mijn hoofd hadden 25 leerlingen 370 sommen gemaakt. Een gemiddelde van bijna 1,5 som per minuut. Dat was natuurlijk wat weinig. Dat zei de leerkracht niet, maar wel: dat kan volgens mij meer worden. En dus gingen ze een doel stellen. Ik weet zeker dat er de volgende keer veel beter gewerkt gaat worden, simpel door deze bwustwording en de uitdaging die eraan gekoppeld is.
Wil je hier dieper in duiken?
In de online basistraining neem ik je stap voor stap mee in precies dit proces:
✔ hoe je regie op gedrag opbouwt
✔ hoe je consequent stuurt zonder strijd
✔ hoe je de T-kaart effectief inzet
✔ en hoe je een groep begeleidt vanuit rust, duidelijkheid en vertrouwen
Leerkrachten zeggen vaak:
“Ik had dit jaren eerder willen weten. Het maakt mijn werk zoveel lichter.”
👉 Klik hier voor meer informatie over de online basistraining.
Goed nieuws!!!!
27 januari 2026 starten we een nieuwe opleidingsgroep 💃🏼 in Lelystad
Wil jij ook graag Specialist Klasse(n)Kracht worden?
Er zijn nog 3 plekken beschikbaar!