deurklink la palma“Ik kan soms zoveel voelen als ik in een klas zit. Ik voel me soms echt geïrriteerd!”Aldus een cursist tijdens de training Klasse(n)Kracht!

Ik herken dat. Mijn lijf doet ook altijd mee als ik in een klas zit. Sterker nog, ik zet het bewust in als ik in een groep zit. Wat voel ik? Voel ik me prettig in de klas, vind ik het fijn om er te zijn? Raak ik opgejaagd? Voel ik angst? Wordt ik blij? Ik zet al mijn zintuigen in, maar vooral mijn lijf. In termen van MensKracht; je zet het relationele principe in. En pas daarna vraag ik mezelf af: waardoor komt dit? Wat maakt dat ik voel wat ik voel? Oordeel-loos op onderzoek uitgaan. Waar heeft wat ik voel mee te maken? Wat zie ik?

‘Als je met je verstand wilt denken kom je nergens. Je moet met je zintuigen denken, dan kom je dingen te weten’ (Fernando Pessoa).

 

Denken met je zintuigen

Bij een ‘groep waar iets speelt’ is het de kunst om te denken met je zintuigen. Ik ga eerst te rade bij mijn lichaam. Hoe voelt het voor mij om hier te zijn. Daarna ga ik gericht kijken:

  • Heerst er een ontspannen, vrolijke, gezellige sfeer of is het onrustig, of onnatuurlijk stil?
  • Wordt er vriendelijk gepraat, zowel vanuit de leerkracht als de kinderen, of is er een ruzie-achtige of bazige toon?
  • Mogen er fouten gemaakt worden, of wordt je dan uitgelachen?
  • Mag er ruzie gemaakt worden?
  • Hebben kinderen een ontspannen en tevreden gezichtsuitdrukking, lichaamshouding?
  • Straalt de leerkracht een prettig, rustig gevoel uit?
  • Mogen alle kinderen meedoen? of worden bepaalde kinderen buitengesloten?

 

Bij een ‘groep waar iets speelt’ is er meestal sprake van een disbalans, van verkeerde interactiepatronen binnen het systeem waardoor een individu of individuen in de problemen komt. De belangrijkste valkuil is dat we vooral naar de leerling gaan kijken die het meest storend is. Dit is het gedrag wat op de voorgrond staat, maar het ontneemt ons het zicht op wat zich op de achtergrond afspeelt. Daarom richt je in eerste instantie je aandacht op de interacties die plaatsvinden.

Zondebok in de groep

Alle issues die spelen in de groep zijn van de groep. Niet van individuen. Jitske Kramer (Deep Democracy) zegt ‘de mens heeft de bijzondere gave om met elkaar iets te creëren waarvan niemand echt gelukkig wordt.’ Stel er zit een leerling in jouw groep die de zondebok-rol heeft. Wat is de spanning in de groep is die opgelost moet worden. Welk gedrag geeft ongemak? Door deze spanning op te lossen heeft de groep geen zondebok meer nodig.

Als een groep in een machtsstrijd verwikkeld is en jij stapt die groep in, ben jij automatisch ook inzet en onderdeel van die machtsstrijd. Ook als je je afzijdige probeert te houden.

Neem bijvoorbeeld het ‘drukke’ jongetje in de klas. Hij krijgt alle drukte ADHDvan de kinderen op zich geprojecteerd. Deze jongen gaat zich identificeren met zijn rol en laat nog meer druk gedrag zien. Stel dat je dagelijks een paar minuutjes ‘druk doen’ inlast. Dan wordt de rol van drukte weer van iedereen.

Of wat te denken van de ‘clown’. Hij krijgt alle grapjes op zich geprojecteerd. Soms maakt het helemaal niet meer uit wat hij doet, er wordt altijd om gelachen.

Mocht je op dit moment een ‘lastige’ groep hebben of er eentje begeleiden…stel jezelf de vraag: wat is de spanning in de groep die opgelost moet worden. Niet beantwoorden met je verstand, maar doe het eens met je zintuigen.

Sociogram

Daarbij maak ik altijd gebruik van het sociogram. Het sociogram laat je zien wat de onderlinge verhoudingen zijn in een klas. Het helpt je om zicht te krijgen wie welke plek inneemt en welke rol hij of zij inneemt. Bij een negatieve groepssfeer kun je met het sociogram je groep in kaart brengen: Welk kind speelt de baas? En welke kinderen zijn zijn ‘vrienden’? Welke kinderen zouden er graag bij willen horen, maar horen er niet altijd bij? Welke kinderen zijn gemakkelijk te beïnvloeden en welke kinderen horen bij de rustige groep en houden zich wat afzijdig? Welke kinderen horen er niet bij?

Ik merk dat het sociogram wel vaak wordt afgenomen, maar dat het aan analyse ontbreekt. Analyse geeft echt meer informatie en helpt je ook om te zien welke kinderen een sleutelpositie hebben in de groep om veranderingen te weeg te brengen. Of zoals een leerkracht het laatst verwoorde:” Ik zie nu dingen die ik eigenlijk helemaal niet wist!” Als je werkelijk een veilige sfeer in je klas wilt realiseren, maak dan werk van je sociogram!

Zou je willen leren om meer uit het sociogram te halen en de groepsdynamiek beter te begrijpen? Dan kun je ook kijken of de training ‘Hoe hoor ik Erbij!’ je aanspreekt. Er zijn nog vier plaatsen beschikbaar.  Klik hier voor meer informatie.

Fijne week!

Een verschillige groet,

Jelly