Ik zat te observeren in een klas en daar viel mijn aandacht op een leerling die wel heel graag in de spotlights wilde staan. Tijdens een activiteit vooraan in de klas begon hij gek te lopen en grapjes te maken. De jongens in de klas lagen slap van het lachen. En toen gebeurde het: hij begon letterlijk op zijn borst te kloppen als een aap. Je zag de krachtmeting bijna fysiek plaatsvinden. 

Een duidelijk voorbeeld van machtsvertoon. Dit jongetje probeerde zijn positie te claimen, tegelijkertijd bleef zijn invloed nog beperkt tot een paar enthousiaste mee lachers. Hier zie je de stormingfase in volle glorie: kinderen proberen, aftasten en uittesten hoe ze hun plek in de groep kunnen vinden.

Wat is de stormingfase eigenlijk?

De stormingfase is de tweede fase in groepsvorming. Na de eerste, wat voorzichtige formingfase (kat uit de boom kijken), ontstaat er behoefte aan duidelijkheid over de verhoudingen in de groep. Kinderen gaan uitproberen: Wie heeft invloed? Wie volgt wie? Wie bepaalt de sfeer? Dit proces is volkomen normaal en hoort bij het ontstaan van een groep. Het lijkt misschien rommelig, maar zonder storming geen stevige basis voor de rest van het jaar.

Het is een periode waarin rollen worden verdeeld en kinderen aftasten hoe ze erbij horen. Wie durft de leiding te nemen? Wie heeft een groepje achter zich staan? En wie probeert het, maar krijgt geen aanhang? Precies dáár ligt voor jou als leerkracht een prachtige kans om te observeren.

Voorbeeld 2: bingo en liedjes zingen

Een dag later, op een andere school, gebeurde iets vergelijkbaars maar met een ander effect. Tijdens een potje bingo riep een jongetje: “Als je een foute bingo hebt, moet je een liedje zingen!” Eerst kreeg hij een paar kinderen voorzichtig mee. Maar toen hij zelf bingo had, namen anderen zijn idee over: liedje zingen, liedje zingen! Binnen de kortste keren deed 90% van de klas mee.

Wat hier gebeurde, is het verschil tussen een kind met een paar volgers en een kind dat echt de massa weet mee te krijgen. Dat geeft jou als leerkracht meteen informatie: wie heeft invloed, wie kan een groep in beweging brengen? Maar ook: waar zitten de stille krachten en wie vallen er (nog) buiten?

Waarom is de stormingsfase zo belangrijk?

Voor veel leerkrachten voelt de stormingfase ongemakkelijk. Er is meer onrust, er ontstaan conflicten en het lijkt alsof de groep tijdelijk minder goed functioneert. Toch is deze fase essentieel. Juist nu worden de informele rollen zichtbaar:

• Wie probeert de leiding te nemen?
• Wie volgt en wie haakt af?
• Wie kiest voor humor, wie voor stoer doen, wie voor stilte?
• Welke kinderen zoeken elkaar steeds op en wie blijven aan de zijlijn?

Als je dit proces leert zien als een observatiekans, krijg je waardevolle informatie over je klas. En die informatie helpt jou om de juiste interventies te doen en de groep verder te begeleiden.

Wat kun je als leerkracht doen?

1. Observeren zonder direct te oordelen
   Zie gedrag als een signaal, niet meteen als een probleem. Het borstkloppen of roepen van liedjes is niet per se negatief, het zegt iets over de dynamiek en de zoektocht van kinderen binnen de hiërarchie van de klas.
2. Geef woorden aan wat je ziet
   Benoem op neutrale toon: “Ik zie dat jij een idee hebt en een aantal kinderen doet mee. Hoe voelt dat voor jou? En hoe is dat voor de rest van de klas?” Dit maakt het proces bewust en bespreekbaar.
3. Onderzoek samen het thema macht en invloed
   Stel vragen: Wie bepaalt nu wat er gebeurt? Vinden we dat fijn? Hoe willen we dat eigenlijk regelen met elkaar? Zo leer je kinderen nadenken over hun rol in de groep.
4. Koppel terug naar de missie en bouwstenen
   Als je samen een missie en bouwstenen hebt gemaakt, verwijs daar dan naar. “Helpt dit gedrag ons om die fijne klas te worden die we willen zijn?”
5. Zie de stormingfase als groeikans
   Het is verleidelijk om vooral orde te willen houden. Maar juist nu leren kinderen omgaan met verschil, met macht en met grenzen. Dit is sociaal-emotioneel leren in de praktijk.

De schoonheid van storming

Waar de formingfase nog voorzichtig was, brengt de stormingfase vuur in de groep. Het kan botsen, het kan schuren, maar het is ook de fase waarin je je klas leert kennen zoals ze écht zijn. Wie durft te leiden, wie volgt, wie relativeert, wie zoekt verbinding?

Als leerkracht ben je in deze periode meer pedagoog dan ooit. Jij hoeft niet elk conflict glad te strijken of elk grapje te smoren. Soms is het genoeg om nieuwsgierig te blijven en door te vragen. Want in de stormingfase wordt de basis gelegd voor de rollen, normen en relaties die de rest van het jaar bepalen.

Persoonlijk Meesterschap

Dus als je de komende weken merkt dat je klas wat rumoeriger is, dat er grapjes door de klas schallen of dat er strijd om aandacht ontstaat: adem diep in en herinner jezelf eraan… Dit hoort erbij. Je zit midden in de stormingfase. En dat is niet iets om bang voor te zijn, maar juist een kans om te ontdekken wie je leerlingen zijn en hoe jij hen kunt begeleiden naar een hechte, sterke groep.

Misschien herken je de voorbeelden wel uit je eigen klas. Welke leerlingen proberen invloed te krijgen? Wie volgen er, en wie blijven juist wat op de achtergrond? Het kan interessant zijn om de komende week eens bewust te observeren en je eigen aantekeningen te maken. Je zult versteld staan hoeveel je ontdekt als je met deze blik kijkt. En als je ze met me wilt delen? Heel erg graag. Ik geloof dat juist het delen van deze voorbeelden ervoor zorgt dat we sterker worden, dat we groeien in persoonlijk meesterschap. 

Ik wens je een storm-achtige week met mooie observaties en neutrale gesprekken 😉Met verschillige groet,

Jelly 

(met dank aan input van Pamela voor dit blog).