En tóch verrast het me elk jaar weer. Dat gevoel van: gaat het me lukken dit jaar? Heb ik het in me om opnieuw die bedding te creëren, een plek te maken waar een ieder zich welkom voelt?
Herken je dit?
De magie én de druk van de gouden weken
De eerste weken van het schooljaar worden niet voor niets de gouden weken genoemd. Alles ligt nog open. Er zijn lege muren, ongeschreven afspraken, verwachtingsvolle ogen. Het is een magische periode, maar ook een tijd waarin veel van je gevraagd wordt. Want je weet: hoe je start, doet ertoe.
En dan kan het zomaar gebeuren dat je met te hoge verwachtingen aan jezelf begint. Dat je al een paar stappen verder wilt zijn dan waar je eigenlijk bent. Dat je grip wilt… terwijl wat je eigenlijk nodig hebt, contact is.
Misschien heb je een klas waar je naar uitkijkt. Misschien eentje waar je een beetje buikpijn van krijgt. Misschien weet je nog van niks en sta je gewoon maandag met een open blik bij de deur.
Waar je ook staat: Begin bij het welkom.
- Niet bij de regels
- Niet bij het rooster
- Niet bij de dagplanning
- Maar bij de ontmoeting
Want de eerste dag gaat niet over wat je gaat doen, maar over wie je bent voor je leerlingen. Laat jezelf zien. Stel vragen. Observeer. Ontvang. En durf ook te zeggen dat jij het spannend vindt. Juist daar zit de verbinding.
Wat kinderen echt willen weten in de eerste schoolweek
Kinderen komen op school met meer dan een rugzak en een broodtrommel. Ze brengen hun zomerverhalen mee, hun thuissituatie, hun dromen (en misschien ook hun angsten) en vooral: hun verlangen om erbij te horen.
Ze denken het niet bewust, maar hun gedrag stelt voortdurend de vraag: Mag ik hier zijn.
- Kijkt de juf of meester me echt aan?
- Word ik gezien als ik niks zeg?
- Mag ik eerst even wennen?
En als je eerlijk bent… misschien stel jij jezelf die vragen ook wel. Ben je bijvoorbeeld net nieuw in het team, of halverwege vorig jaar ingestroomd? Nog zoekende naar jouw plek binnen het team?
Gouden weken = groepsvorming met betekenis
De gouden weken in de klas zijn hét moment om samen te bouwen aan een veilige, stevige groep. Stel samen de vraag: “Wat voor klas willen wij zijn dit jaar?”
Voor wie mij al wat langer volgt weet dat dit altijd het vertrekpunt is. Ik noem het een missie, maar het kan ook een wens of droom zijn. Het gaat erom dat je een stip op de horizon zet en dat dit van jullie samen wordt. Niet omdat het leuk staat op het prikbord, maar omdat je zo eigenaarschap en verbinding creëert. Je leerlingen bouwen mee aan iets wat van henzelf is. Iets waar zij waarde aan hechten. En een missie die blijft hangen, ontstaat niet in één middag. Die groeit in lagen. In gesprekken. In ervaringen. Laat kinderen nadenken, voelen, kiezen. Begin met hún woorden. Met hún verlangen.
En als ze roepen: “Wij worden de stoerste groep van de school!” Schrik er niet van, maar blijf neutraal en stel vragen. Stel vooral vragen:
- Wat betekent stoer eigenlijk voor ons?
- Hoe gaan we dan met elkaar om?
- Hebben we dan ook oog voor elkaar?
- Hoort iedereen er dan bij?
- Wat als iemand zich buitengesloten voelt?
- Wat maakt een groep tot een fijne groep?
Je hoeft niet te sturen. Alleen nieuwsgierig te zijn. Je weet wel: Wees een OEN: Open, Eerlijk en Nieuwsgierig. Hiermee help je kinderen bewust te worden. Wat zeg ik eigenlijk en is dat ook wat ik werkelijk bedoel?
Routines
Wat leerlingen ook willen weten is antwoord op de vraag: hoe werkt het hier. Mag ik gewoon naar de W.C. lopen? Mag ik spullen pakken uit de kast? Kortom: wat zijn de routines. Hoe werkt het bij jou in de klas. Wat zijn je verwachtingen? Ik weet nog heel goed toen onze jongste twee keer dezelfde leerkracht achter elkaar had. Toen ze na de zomervakantie weer naar school ging kwam er echt een diepe zucht: gelukkig weet ik al hoe het werkt bij juf Nicoline. Voor haar was dat belangrijk: weten hoe het werkt.
Ik adviseer kleuterleerkachten om een filmpje te maken over het reilen en zeilen in de klas, zodat ouders dit al thuis met hun kinderen kunnen bekijken en bespreken. Nu zag ik dat juf Dominique op Instagram een filmpje gemaakt had voor haar bovenbouw groep. Gewoon om ze alvast mee te nemen in een aantal gewoontes. Voor sommige leerlingen geeft dat rust.
En hoe is het met jou?
Zin om weer te starten? Goed uitgerust hoop ik. Misschien voel je je ook wel een beetje wiebelig. Gun jezelf die paar minuten voor jezelf zo vlak voordat de kinderen binnenkomen. Adem in, adem uit 😃.
Tot slot
Er komt een moment dat alles weer loopt. Dat routines staan. Dat je vergeet dat het ooit wennen was. Maar nú – in deze eerste, kwetsbare en krachtige weken – kun je iets waardevols zaaien. De gouden weken zijn goud waard! Voor je klas. Maar ook voor jou als leerkracht.
Ik wens je een jaar vol verschil. En een mooie eerste week waarin jij én je leerlingen zich écht welkom voelen.
Met een verschillige groet,
Jelly Bijlsma
PS: Werkvormen nodig voor je eerste weken? Download het gratis e-book: 108 Werkvormen voor groepsvorming
Of ga voor de online basistraining ‘Klasse(n)Kracht’ om een stevige basis te leggen met je groep en Regie te voeren op de eerste weken!