Soms stellen leerlingen je onbewust een spiegel voor waar je zelf niet omheen kunt.
Dat gebeurde toen ik een vragenlijst afnam bij leerlingen over hun ervaringen met Klasse(n)Pad. In het kader van het erkenningstraject van het NJI ben ik op zoek hoe ik de ervaringen van de doelgroep, de kinderen zelf, kan meten. Ik heb aan een leerkracht (en Specialist in opleiding) gevraagd of ze deze wilde afnemen, maar ook bespreken. Ik wilde feedback vanuit de kinderen op de lijst.
Ik wil echt weten: hoe ervaren zij dit? Wat doet Klasse(n)Pad met hen? Wat doet het met de groep? En misschien nog wel belangrijker: wat zegt dit mij over mijn eigen handelen?
Bij de open vraag “Hoe heeft Klasse(n)Pad jou of de klas geholpen?” schreef een leerling:
“Dat ik minder lomp ging doen tegen anderen”
Als ik dat lees, dan krijg ik een glimlach op m’n gezicht. Deze zin vertelt mij zoveel meer vertelt dan op het eerste gezicht lijkt.
Geen mooi antwoord, maar een eerlijk antwoord
Dit is geen antwoord dat je geeft om de juf of meester te pleasen. Het is geen sociaal wenselijke formulering. Het is rauw, eerlijk en concreet. Ik hou ervan.
Deze leerling heeft blijkbaar:
- nagedacht over zijn eigen gedrag,
- woorden gekregen voor wat hij doet,
- en ervaren dat gedrag te veranderen is.
En precies daar begint het werk waar groepsvorming echt over gaat.
Wat leerlingfeedback zichtbaar maakt (als je durft te kijken)
Wanneer je leerlingen bevraagt, krijg je vaak twee soorten informatie terug.
Enerzijds hoe ze het programma ervaren. Anderzijds, en dat is misschien wel het meest waardevol, wat er in henzelf en in de groep in beweging is gekomen.
In de antwoorden van deze leerlingen las ik niet alleen individuele reflectie, maar ook iets wat op groepsniveau aan het verschuiven is. Leerlingen schreven bijvoorbeeld dat:
- ze meer samenwerken,
- de opdrachten ervoor zorgen dat ze meer samendoen,
- ze meer dingen met elkaar ondernemen,
- er minder ruzies zijn in de klas,
- en dat ze leren hoe ze beter met elkaar omgaan.
Dat zijn geen kleine opmerkingen. Dat zijn signalen van een groep die woorden krijgt voor gedrag, interactie en verantwoordelijkheid.
Van “ik” naar “wij”
Wat me hierin opvalt, is de beweging die leerlingen laten zien. Van ik naar wij. De ene leerling reflecteert op zijn eigen gedrag: ik doe minder lomp. Andere leerlingen benoemen wat er in de groep verandert: we werken meer samen, we hebben minder ruzies, we doen meer met elkaar.
Dat gebeurt niet vanzelf. Dat ontstaat wanneer er bewust ruimte is om te oefenen, te praten, te reflecteren en te onderzoeken wat helpend gedrag is, en wat niet.
De vragenlijst als spiegel voor jezelf
Een vragenlijst wordt vaak gezien als iets wat je achteraf inzet. Een evaluatiemoment. Klaar.
Maar als je hem anders bekijkt, wordt het iets heel anders: een spiegel voor jezelf als professional.
De antwoorden nodigen uit tot vragen als:
- Wat heb ik deze groep eigenlijk aangereikt?
- Waar zie ik groei, en waar nog niet?
- Welke vaardigheden zijn zichtbaar in ontwikkeling?
- En waar vraagt deze groep nog meer begeleiding, herhaling of verdieping?
De leerling die schrijft dat hij minder lomp is gaan doen, laat niet alleen iets zien over zichzelf.
Hij laat ook zien dat er blijkbaar:
- taal is aangereikt voor gedrag,
- een kader is waarin gedrag bespreekbaar mag zijn,
- en een klimaat waarin leren centraal staat, niet veroordelen.
Gedrag is een vaardigheid
Wat deze feedback zo waardevol maakt, is dat het opnieuw bevestigt wat we eigenlijk al weten – maar soms vergeten. Gedrag is geen karaktereigenschap. Gedrag is een vaardigheid. Oftewel: gedrag is een vak.
“Minder lomp doen” vraagt:
- zelfreflectie,
- impulsbeheersing,
- rekening houden met een ander,
- en het vermogen om gedrag bij te stellen.
Dat leer je niet door regels alleen. Dat leer je door samen te oefenen, te benoemen, te spiegelen en te herhalen. En ja, dat vraagt ook iets van jou als leerkracht, begeleider of professional.
Jouw reflectie maakt verschil in de groep
Leerlingfeedback laat zien dat jouw keuzes ertoe doen. Wat je bevraagt. Wat je benoemt. Wat je laat liggen. Wat je herhaalt. Als jij jezelf de ruimte gunt om te reflecteren op je eigen rol, zie je ook scherper wat de groep nodig heeft. Dan wordt regie voeren geen controle, maar begeleiding.
Waarom dit ertoe doet
In het kader van kwaliteit en erkenning wordt steeds vaker gevraagd naar de ervaring en beleving van de doelgroep. Terecht. Niet omdat leerlingen alles bepalen, maar omdat zij laten zien wat ons handelen daadwerkelijk teweegbrengt. Soms is daar geen lange analyse voor nodig. Soms is één zin genoeg. Als dat geen begin is van bewustwording, groei en een fijnere groep, dan weet ik het ook niet.
Met een verschillige groet,
Jelly
P.s. De nieuwe data voor de eendaagse training van Klasse(n)Pad Junior zijn bekend!