Groep 8.
33 leerlingen. Grote lijven. Grote meningen. En minstens zo grote emoties.
Misschien herken je het wel. Zo’n groep waarvan je denkt: waar ben ik aan begonnen?
Alles is stom. Alles is saai. En alles lijkt te veel moeite.
Maar als je iets langer kijkt… iets beter luistert… dan hoor je vaak iets anders onder die woorden.
“Ik vind het moeilijk.”
“Ik weet niet hoe ik dit moet aanpakken.”
“Hoe hoor ik hier eigenlijk bij?”
En dát is waar het interessant wordt.
Wat zie je nou eigenlijk?
In deze groep zagen we vooral passief gedrag. Afwachtend. Meegaand. Alsof de energie er niet echt uitkwam. Toen we er met elkaar naar keken (leerkracht, IB en directeur), legden we het langs een kernkwadrant. Wat bleek?
- Aan de ene kant: meegaand → passief gedrag
- Aan de andere kant: eigengereid → actie (zelfstandigheid/eigenheid)
En ineens werd het helder. Deze groep had iets te leren in zelfstandigheid en eigenheid. En het mooie? Dat was precies wat ze zelf ook aangaven: “We willen meer actie.”
Van “moeten” naar betekenis
Wat gebeurt er vaak als leerlingen passief gedrag laten zien? Dan gaan wij als volwassenen… het overnemen. Sneller helpen. Oplossen. Regelen. Want ja — het moet ook gewoon gebeuren.
Maar precies daar zit de valkuil. Want hoe meer wij doen… hoe minder zij hoeven.
Dus draaiden we het om. We gingen niet kijken: hoe krijgen we ze aan het werk?
Maar: hoe kunnen zij van betekenis zijn?
Groep 8 als ‘dragers’ van de school
Samen zijn we gaan brainstormen: Wat kunnen deze leerlingen betekenen binnen de school? Wat kunnen ze doen waardoor ze ervaren: hé, ik kan iets… en iemand heeft daar iets aan.
Er ontstonden allerlei ideeën:
- Oud papier organiseren
- Chromebooks ophalen
- Planten verzorgen
- Geluid doen bij de weeksluiting
- Jongere leerlingen helpen
- Activiteiten begeleiden
En misschien denk je: ja, logisch. Maar het verschil zit ‘m in hoe je het aanpakt.
Voordoen, verwoorden… en dan loslaten
Deze groep had iets belangrijks nodig:
👉 Eerst zien en horen hoe het moet
👉 Taal krijgen bij het handelen
👉 En daarna… ruimte om het zelf te doen
Vanuit human dynamics bekeken zagen we dat deze leerlingen leren door te observeren.
Dus:
- Eerst voordoen
- Ondertitelen wat je doet
- Samen oefenen
- En dan… stapje voor stapje loslaten
En ja, dat vraagt iets van jou als leerkracht: Geduld. Vooral als je zelf iemand bent die snel schakelt en graag dingen oplost 😉.
De rol van ouders (en waarom die zo belangrijk is)
Wat we op school zagen… zagen we thuis ook. Ouders die — heel begrijpelijk — dingen overnemen:
- Gymtas vergeten? Wordt gebracht
- Lunch vergeten? Geen probleem
- Tas inpakken? Doen we samen (of voor je)
Maar als we zelfstandigheid willen vergroten… dan hebben we ouders daarin nodig.
Dus we hebben een brief opgesteld. Niet vanuit: dit moet anders, maar vanuit: we hebben jullie nodig. Met hele concrete voorbeelden:
- Zelf tas inpakken
- Zelf gymspullen regelen
- Thuis helpen
- En ja… soms ook gewoon iets vergeten en dat ervaren
Want juist dát zijn de leermomenten.
En toen gebeurde er iets moois…
Na de brainstorm hebben we de ideeën voorgelegd aan de groep.
En eerlijk? Ze gingen “aan”.
We startten met een eerste activiteit: een vossenjacht organiseren voor jongere kinderen. In een klassenvergadering:
- kozen ze een voorzitter
- een notulist
- maakten ze samen een plan
En wat er toen gebeurde… Verantwoordelijkheid…Betrokkenheid…Actie.
Dezelfde groep die eerst “stom en saai” riep… stond ineens aan. Andere leerkrachten keken verbaasd toe: “Is dit die groep?” Ja. Dit is die groep.
Van losse acties naar een doorlopende lijn
We hebben het niet bij één activiteit gelaten. Samen maakten we een plan richting de zomer, met o.a.:
- Voorlezen bij jongere groepen
- Rekencircuits begeleiden
- Helpen bij gym
- Activiteiten op het plein
- Ondersteunen bij projecten en vieringen
Steeds met één belangrijke voorwaarde:
Goede voorbereidingstijd
Want niets is zo funest als iets moeten doen waar je zelf nog geen grip op hebt.
Dat kennen wij als leerkrachten ook 😉
Wat vraagt dit van jou?
Misschien denk je nu: Klinkt mooi… maar daar heb ik helemaal geen tijd voor. En dat snap ik. Maar dit is het interessante… Juist door tijd te investeren in doen en betekenis geven, krijg je er rust, eigenaarschap en motivatie voor terug.
En uiteindelijk… wordt je werk er weer een stuk leuker door.
Tot slot
Achter “alles is stom en saai” zit bijna altijd iets anders. Een verlangen. Een onzekerheid. Of een vaardigheid die nog niet ontwikkeld is. De vraag is dus niet:
hoe krijg ik ze in beweging?
Maar:
waar willen ze naartoe… en wat hebben ze daarin te leren?
En soms is het antwoord verrassend simpel: Laat ze iets betekenen.
Want daar gaat een groep van aan.
Afgelopen week kreeg ik een vraag over een ongemotiveerde groep 6. Er zijn al diverse interventies ingezet, maar tot nu toe niet echt duurzaam. Mooie vraag voor ons. Ik ben heel benieuwd waar zij van ‘aan’ gaan.
Waar gaat jouw groep van ‘aan’?
Met verschillige groet,
Jelly.