verbindingen 2Wat is het patroon? Afgelopen weken heb ik verschillende studiedagen gehad met teams. Mooie ontmoetingen met mensen die op zoek zijn naar verbinding maar door incidenten elkaar ergens onderweg zijn kwijtgeraakt.

‘Vertrouwen komt te voet en gaat te paard’.

In de gesprekken bouwen we aan vertrouwen en dan verzamelt iemand al zijn moed en toont zijn of haar kwetsbaarheid. De rode loper wordt uitgerold er volgen er meer. En elke keer word ik geraakt in dit proces waarin we vanuit zoveel perspectieven kunnen kijken naar dat wat is en dat wat is geweest. Maar ook hoe er een patroon lijkt te zijn, hoe het DNA van een organisatie soms ongemerkt wordt doorgegeven. Insluiten en uitsluiten…kinderen doen het, maar wij volwassenen doen het ook.

Zo ben ik met 16 intern begeleiders en ambulant begeleiders aan de slag gegaan met de basistraining Klasse(n)Kracht. Een aantal cursisten hadden het boek al gelezen en wat ik dan vooral terug krijg is dat in Klasse(n)Kracht alle losse stukjes bij elkaar gebracht zijn in één boek, in één aanpak. Dat het een integrale aanpak is. Het maakt duidelijk dat Sociale Veiligheid gaat over het hele team, over samen met de leerlingen en samen met de ouders. En natuurlijk vooral de zoektocht naar het Hoofdstuk 6onderwaterprogramma van de groep. Wat is het patroon? Hoe lopen de hazen in de groep? Wie heeft welke rol? Wie heeft welke invloed? Wie stuurt wat aan? De leerkracht stuurt het formele programma aan, maar wie het informele? en wie heeft daar vooral de leiding in?

Aan het eind van de dag merkte een cursist op dat ‘wij veel te snel er van uitgaan dat kinderen weten wat wij bedoelen. Op de meeste scholen wordt wel gestart met groepsvorming: de gouden weken de, ……weken. Alleen daarna verdwijnt het en eigenlijk begint groepsvorming na twee weken pas echt. Dan begint het te stormen, dan worden de onderlinge posities bepaald, dan worden de rollen in de groep bepaald. En dan stopt vaak de begeleiding. Regie voeren op groepsvorming is iets dat je elke dag bewust doet. Je hebt een doel voor ogen. De meeste leerkrachten willen dat kinderen zich veilig voelen bij hun in de klas. Dat is ‘a hell of a job’ om dat voor elkaar te krijgen. Dat is regie voeren op jouw kernwaarden. Dat is ook regie voeren vanuit de kernwaarden: Teach what you preach.

Wat is aardig zijn? Wat is samenwerken? Hoe ziet dat er uit? Hoe ga je dan met elkaar om? Welke voorbeelden hebben we vandaag gezien? Als je ruzie hebt met elkaar of een meningsverschil, hoe pak je dat dan aan? Het is net rekenen. Je kunt pas leren delen als je kunt vermenigvuldigen of de tafels kent. Zo geldt dat ook voor gedrag. Je moet soms eerst een aantal vaardigheden leren voordat je het volgende kunt.

Systeemdenken

tandwiel“Twee kinderen vliegen elkaar voortdurend in de haren, ze hebben het geduld niet om naar elkaar te luisteren. Ik voel me een scheidsrechter die er steeds maar weer tussen moet springen. Ik wordt er chagrijnig van. Ik zag jou STORM kaartje voorbij komen en ben er mee aan de slag gegaan. Uitgelegd aan de leerlingen hoe het werkt, wat de spelregels zijn en …voilà…het werkt! Ze hebben ineens een tool in handen waardoor ze zelf een probleem kunnen oplossen”.

Klinkt simpel, en ik denk dat het dat ook is, en tegelijkertijd weet ik dat als kinderen negatief gedrag laten zien, we ons richten op dat gedrag op dat moment. In de wereld van het systeemdenken wordt het verschil benoemd tussen lineair denken en circulair denken.

Lineair denken

Lineair denken is denken in termen van oorzaak en gevolg. Een lastige medewerker krijgt ontslag. Een kind dat pest wordt van school verwijderd. Kinderen die elkaar steeds in de haren vliegen krijgen straf of worden keer op keer berispt. Het is ‘makkelijk’ en overzichtelijk om zo te denken. Probleem…oorzaak…gevolg…opgelost. Maar…hoe vaak staat er niet een nieuwe ‘lastige’ collega op? Of een nieuwe ‘pester’? Mensen die deze ervaring hebben, weten dat het niet altijd oorzaak…gevolg…opgelost is.

Circulair denken

Circulair denken is een andere manier van denken en komt uit de hoek van het systeemdenken. Circulair denken zoekt niet naar schuld maar gaat op zoek naar het patroon. Wat is het patroon in mijn klas of in mijn team? Hoe meer ik…..doe, hoe meer de ander….doet, hoe minder zij weer…..willen. In het bovengenoemde voorbeeld: hoe minder de leerlingen zelf hun problemen oplossen, hoe meer ik scheidsrechter speel. Hoe meer ik scheidsrechter ben, hoe minder bekwaam zij worden in het zelf oplossen van hun problemen, hoe meer ze elkaar in de haren vliegen.

Lineair denken: Ze letten zo weinig op tijdens de instructie dat ik na een klassikale instructie voor een aantal kinderen de instructie kan herhalen.

Circulair denken” Hoe minder zij opletten hoe meer ik ga overtuigen van de noodzaak van het volgen van de instructie. Hoe meer ik ga overtuigen, hoe minder zij gaan opletten.

Wat speelt er onderwater?

Als het patroon duidelijk wordt, wordt ook duidelijk welke invloed de foto zwembadverschillende partijen hebben in het in stand houden en veranderen van het patroon.

  • Wat is gedrag waar jij last van hebt in jouw groep?
  • Kun jij het patroon zien? Wat doen de leerlingen of wat doet een leerling?
  • Wat doe jij? En wat doe je niet?
  • Wat doen de leerlingen? En wat doen ze niet?
  • Welke invloed hebben de verschillende partijen op het in stand houden van het patroon?
  • Wat kun jij doen om dit patroon te veranderen?

 

Wil je hier meer over weten en vooral wil je leren hier invloed op uit te oefenen? Heb je een casus waar je meer beweging in wilt krijgen? Op 4 februari geef ik de Basistraining Klasse(n)Kracht. Je kunt je nog aanmelden er is nog ruimte!

En heb jij een mooi voorbeeld van lineair of circulair denken? Deel het met ons in het commentaarveld hieronder!

Met een verschillige groet,

Jelly